| Anne sütünün
içeriği sabit değildir. İçerik, annenin beslenmesinden bağımsız
olarak bebeğin gereksinimlerine göre düzenlenir. Her anne bebeği
için en uygun sütü üretir. Erken doğan bebeklerin annelerinin
sütleri prematüre bebekler için uygun özelliktedir. Doğumdan
sonra ilk 7 gün üretilen süt, kolostrum (ağız sütü) olarak adlandırılır.
Sarımsı renkte olan bu süt özellikle protein, mineral ve vitaminlerden
zengindir. Sarımsı renk yüksek beta karoten düzeyinden kaynaklanmaktadır.
Kolostrumun protein içeriğinde bebeği hastalıklara karşı koruyucu
antikorlar (özellikle IgA) ve bağırsak epitelinin direncini
artırıcı maddeler bulunur. Yenidoğan bebek doğumdan hemen sonra
anne göğsüne konarak ağız sütünden yararlanması sağlanmalıdır.
Başlangoçta az miktarda gelen ağız sütü bebekler için yeterlidir.
Bebek emdikçe miktar giderek artar. |
| Doğumdan
sonraki 7-15 gün arasında üretilen süt ise "geçiş sütü"
olarak bilinir. Bu sütte toplam protein miktarı azalırken
laktoz, yağ ve toplam kalori içeriği artmaktadır. İlk iki haftadan
sonra anne sütü "olgun süt" özelliğini kazanır.
|
|
Anne sütünün
içeriği bebek emerken değişir. Emzirmenin başlangıcında karbonhidrattan
zengin bir süt (önsüt), emzirmenin sonunda ise yağdan zengin
bir süt (sonsüt) salgılanır. Emzirme süresinde bütün bileşimin
"sonsüt"e değişme zamanı, bebeğin emme gücüne bağlı
olarak farklıdır. Bu nedenle, bebeğin yağdan zengin sonsüt'ü
yeterince alabilmesi için, her öğünde bir memenin bebek tokluk
hissedip kendiliğinden memeden ayrılana kadar emzirilmesi
önerilir.
|
| Anne sütündeki
proteinlerin önemli bir bölümü süt serumu proteinleridir (whey
proteini). Bu proteinlerden bazıları antienfektif maddelerdir.
Bu maddeler süt çocuklarını, en duyarlı oldukları dönemde enfeksiyonlardan
korumaktadır. Whey proteini anne sütünde, inek sütünden çok
daha fazla miktarda bulunur. Whey proteini inek sütündeki kazaine
göre daha kolay sindirilir. |
| Anne sütünde
bulunan yağlarda, sindirimi kolay doymamış yağ asitlerinin oranı
yüksektir. Beyin ve sinir dokusu gelişimi için çok gerekli olan
esansiyel yağ asitleri anne sütünde, inek sütünden 8 kat daha
fazla bulunur. |
| Anne sütü
ile sağlanan çinko, demir gibi minerallerin bağırsaktan emilim
oranları diğer sütlere kıyasla çok yüksektir. Bu mineraller
bebeğin büyüme-gelişmesi için gereklidir. |
| Anne sütünün
toplam protein ve mineral içeriği inek sütüne göre daha düşüktür.
Ancak bu miktarlar çocuğun gereksinimini karşılamaya yeterlidir.
Fazla protein ve mineralin idrarla atılması gerekmediğinden
anne sütü ile beslenen bebeklerde böbreklerin yükü hafifler. |
| ..... |
| Anne
sütü vermeyi engelleyen durumlar var mıdır? |
| Mastit:
Emziren kadında memebaşı çatlağı sonrası, tedavi
edilmemiş süt kanalı tıkanıklığı ya da göğüslerde süt birikmesi
sonucu mastit gelişebilir. Stres ve yorgunluk mastit gelişimini
kolaylaştırabilir. Mastit sırasında bebeğin emzirilmesinde
sakınca yoktur. |
| Meme
apsesi: Genellikle iyi tedavi edilmemiş mastite
bağlı olarak ortaya çıkar. Emzirmeye her iki göğüste de devam
etmenin hiçbir sakıncası yoktur. Mastitin tekrarlamaması
ve emzirmenin başarıyla devamı açısından önemlidir. Ağrı nedeni
ile anne emziremiyorsa göğüsler 3 saatte bir sağılmalıdır. |
| Annede
hastalık: Birçok hasta anne bebeğini hiçbir sakınca
olmadan emzirebilir. Örneğin üst solunum yolu enfeksiyonu geçiren
annenin bebeğini emzirmesinde sakınca yoktur. Aksine bu durumda
annenin emzirmesi, hastalık sırasında vücudunda yapılan antikorları
bebeğe vermesi açısından koruyucudur. İshal geçirmekte olan
anne de bebeğini emzirebilir, ancak bebeğini emzirmeden önce
ellerini özenle yıkaması çok önemlidir. Bebeklerini emzirmeden
önce annelerin ellerini yıkaması her zaman uyulması gereken
bir davranıştır. Annenin hastaneye yatacak kadar ağır hasta
olması ya da bebek için sakıncalı ilaç alması durumlarında emzirme
sakıncalıdır. Tüberkiloz tedavisi gören annenin balgamı temizlenmiş
ve ev tedavisine geçilmiş ise bebeğini emzirmesinde sakınca
yoktur. Bu durumda bebek koruyucu tedaviye alınmalıdır. Hepatit
B ya da C enfeksiyonu geçiren anneler bebeklerini emzirebilir.
HIV(+) olan annelerin bebeklerini emzirmeleri sakıncalı olabilir.
Bazı yayınlarda anne sütü ile bulaşma bildirilmektedir. |
| Anneyle
ilgili diğer durumlar: Genelde ilaçların anne sütündeki
düzeyleri emziren annenin plazma düzeyindekinden düşüktür. Ayrıca
bebek tarafından emilimleri sırasında da sütteki ilacın tümü
kana geçmez. Lityum, kemoterapötik ilaçları, radyoaktif maddeler
ve ergotamin türevleri almakta olan annelerin bebeklerini emzirmeleri
sakıncalıdır. Emziren kadınların doğum kontrol hapı olarak
yalnızca progesteron içeren tipleri kullanmaları gerekmektedir.
Gebelik ve adet dönemi sırasında anneler emzirmeye devam edebilirler.
Sezaryen doğum anne sütü vermeye engel değildir. Emziren anneler
sigara içmekten kaçınmalıdır. Sigara içen annelerin sütlerinde
bebekler için zararlı toksik maddeler yüksek oranda bulunmaktadır.
Emzirmekte olan annelerin alkol almamaları, çay-kahve gibi içecekleri
aşırı tüketmemeleri önerilmektedir. |
| Bebekte
hastalık: Bebekler, özellikle hastalandıklarında
birçok besini reddederse de anne sütünü kolayca alırlar. Bu
nedenle hastalandıklarında bebek annesinden ayrılmamalı ve anneler
de emzirmeye teşvik edilmelidirler. Bebeğini emzirmesi mümkün
olmayan annelerin de sütlerini sağarak memelerini boşaltmaları
emzirmenin devamı açısından önemlidir. |
|
Galaktozemi
dışında anne sütü ile beslenmenin gerekmediği bir durum yoktur.
Fenilketonüri hastalığı olan bebekler, kan fenilalalanin düzeyleri
kontrol edilerek anne sütü ile beslenebilirler.
|
|
Bebekler
ishal olduklarında anne sütü ile beslenmeye kesinlikle ara
verilmemelidir. Aksine sık aralarla emzirme ishalin düzelmesine
ve çocuğun dehidratasyondan (aşırı sıvı kaybı) korunmasına
yardımcı olmaktadır.
|
| Nadiren
hayatın ilk haftasında anne sütüne bağlı olarak bebekte zararsız
bir sarılık durumu ortaya çıkabilir. Bu durum genelde fizyolojik
sarılığın çok belirgin olması ya da uzaması ile farkedilir.
Anne sütü 24-36 saat verilmezse sarılık azalır. Tanı bu şekilde
konduktan sonra anne sütü ile beslenmeye devam edilir. |
| ..... |
| Anne
Sütünün Saklanması: |
