Yenidoğan döneminde intrakraniyal kanamalar önemli bir klinik sorundur. Önemi göreceli olarak oldukça sık görülmesi ve sık olarak da ciddi nörolojik sekeller ve hatta ölümle sonuçlanması ile ilgilidir. Germinal matriks-intraventriküler kanama (GMK-İVK- germinal matriks ve beyin boşlukları içine olan kanama) yenidoğandaki intrakraniyal kanamalar arasında en sık görülen kanama şeklidir ve preterm yenidoğanlar için karakteristiktir.. Sıklığı doğum tartısı azaldıkça artar. Genel olarak pretermlerde % 15-20 arasında görülür, doğum tartısı 500-750 gr arasında olanlarda % 60-70 civarındadır.

Preterm yenidoğanlarda bu tür kanamaların görülmesinin nedeni preterm yenidoğanlarının beyin yapısı ile ilgilidir. Ventriküllerinin çevresinde özellikle gestasyonun 24.-34. haftalarında çok belirgin olan, hücreden ve damardan zengin jelatinimsi bir yapı (supendimal germinal matriks) vardır. Hamilelik ilerledikçe bu yapı küçülür, zamanında doğan bebeklerde çoğu kez kaybolur.

Bu oluşum içindeki damarlar kanamaya eğilimlidir. Beyin kan akımını arttıran ya da bu akımda dengeyi bozan hipoksi, solunum güçlüğü sendromu, pnömotoraks, solunum desteği tedavisi, kan değişimi ve hızlı sıvı verilmesi gibi ani volüm genişlemesi, kan şekerinde düşme, anemi, hipotansiyon, pıhtılaşma bozuklukları gibi durumlar germinal matriks damarlarının yırtılması kolaylaşır. Kanama germinal matrikse sınırlı kalabilir veya ventrikül içine yayılır. Beyindeki ventriküller aracılığı ile kan beyin zarları arasına (subaraknoit aralık) da yayılabilir. Beyin dokusu içindeki lezyonlar iskemik kaynaklıdır ve kanama venöz infarkta bağlı olarak gelişir. Genellikle tek taraflıdır.

Kanamaların % 80-90'ı doğumdan sonraki ilk 3 günde gelişir. Bunların çoğu da ilk günde olur. Vakaların % 20-40'ında tanı konduktan sonraki 3-5 gün içinde kanama ilerler. Kanamaların sadece % 10'u ilk haftadan sonra gelişir.

Klinik tablo çok değişken olabilir. Ağır şekilde ani bozulma olur; derin koma, solunum düzensizlikleri, kovülziyonlar, gevşeklik olabilir. Bu sırada bebeğin hematokritinde düşme, bıngıldakta bombeleşme olur. Bradikardi, hipotansiyon ve ısı dengesizlikleri gelişebilir.
GMK-İVK'sı olan pretermlerin % 25-50'sinde belirgin bir klinik bulgu olmayabilir. En değerli bulgu hematokrit düzeyinde düşmedir.

Yenidoğan yoğun bakım biriminde yatan her preterm bebek kanama açısından risklidir. Bunlar uygun bir tarama programı çerçevesinde değerlendirilmelidir. Ultrasonografi en tercih edilen yöntemdir. Sık kullanılır, güvenirliği kanıtlanmıştır. Germinal matriks ve yan ventriküller içinde kanın varlığına ve miktarına göre kanama sınıflaması yapılır. İdeal olarak özellikle 34 haftadan küçük preterm yenidoğanlarda ilk 3. günde ve 7.günde ultrasonografi yapılmalıdır.

Prognoz kanamanın ağırlığı ile ilişkilidir. Germinal matriksdeki küçük kanama veya az miktardaki intraventriküler kanamada kısa vadeli prognoz, kanaması olmayan pretermlere benzer ve ilerleyici ventrikül genişlemesi olasılığı da azdır. Orta ağılıktaki kanamalarda ölüm oranı biraz artar ve yaşayanların dörtte birinde ventrikül genişlemesi gelişir.

Ağır kanamalarda ölüm oranı %20'dir, yaşayanların yarısında beyin boşlukları genişler. Kanamaya ek olarak beyin dokusu içine kanama veya kanamaya bağlı infarkt olanlarda bu sorunlar daha da artar.

Uzun vadeli prognoz ise büyük oranda beyin dokusu hasarı ile ilişkilidir. Hafif kanamalarda majör nörolojik sekel oranı düşük, ağır kanamalarda % 30-40 civarındadır. Ancak İVK'ya hemorajik infarkt veya periventriküler lökomalazi (PVL- ventrikül çevrelerinde kistler) eşlik ederse sekel oranı belirgin olarak artar.