| Yenidoğanlarda
doğum sırasında iki büyük değişiklik olur. Önce göbek kordonu
kesilir, böylece plasenta üzerinden olan gaz değişimi sonlanır.
İkincisi ise solunumun başlamasıdır. Bunlar kan dolaşımında
önemli değişikliklere neden olur. Anne karnında iken kalpte
her iki kulakçık arasında açıklık vardır (foramen ovale). Ayrıca
kalpten çıkan iki büyük ana damar da küçük bir yolla birbiriyle
ilişkilidir. Bu yola "duktus arteriozus" denir. Doğumdaki
değişiklikler sonucu foramen ovale ve duktus arteriyozus kapanır. |
|
|
| Duktus
arteriozusun kapanmaması, yani açıklığın devamı "patent
duktus arteriozus" (PDA) olarak tanımlanır. Pretermlik,
hipoksi (oksijen azlığı) veya nadiren yapısal bozukluk ile ilişkilidir.
Sorunsuz, büyük preterm yenidoğanlarda zamanında doğan bebeklerdeki
gibi hemen kapanma gerçekleşir. Ancak yüksek riskli preterm
bebek grubunda doğum sonrası açıklığın kapanma oranı değişkendir.
|
|
|
| Erken doğan
bebeklerde doğum tartısı ne kadar düşükse PDA sıklığı da o kadar
yüksektir. Doğum ağırlığı düşük bebeklerde solunum güçlüğü sendromu
olup solunum aleti desteğine gereksinimi olanlarda sıklık %
50'yi aşar. Ayrıca preterm yenidoğanlara ihitiyacından fazla
sıvı verilmesi PDA sıklığını arttırır. |
|
|
| Anne karnındayken
bu açıklıktan kan akımı sağ - sol kalpten kalbe doğrudur. Ancak
kapanma olmazsa, doğum sonrası değişiklikler sonunda kan akımının
yönü soldan sağa olur. Bazen akım az olur ve klinik bulgu olmayabilir.
Ancak akım bebeğin dolaşımla ilgili dengesini bozabilecek kadar
fazla ise klinik bulgular görülür. Sistemik kan akımı azalırken,
akciğerlerdeki kan akımı artar. Erken yenidoğan döneminde solunum
güçlüğü sendromu ile benzer klinik bulgulara yol açar. Bebekte
sık soluk-alıp verme, zorlu solunum olur. Kalp yetersizliği
gelişebilir. Kalp atım hızı yükselir. Bebeğin oksijen ihtiyacı
artar. Solunum aleti (ventilatör) desteğine gereksinim artabilir.
Ciddi durumlarda hemodinamik etkiler nedeniyle beyin kanaması
ve akciğer kanaması kolaylaşır. |
|
| Preterm
yenidoğanda PDA tanısı genellikle klinik bulgularla konur. Ekokardiografı
de yararlı olur. |
|
|
| Bebekte
klinik bulgu varsa ya da var olan solunum güçlüğü PDA'ya bağlı
olarak daha da kötüleşiyorsa bu durumda tedavi gerekir. Verilen
sıvı kısıtlanır, idrar miktarını artırıcı ilaçlar (diüretikler)
verilir, kalp yetersizliği tedavisi yapılır. Bunlardan yarar
görmezse ilaçla tedavi yapılır. Bu ilaçlar ülkemizde bulunmayan
indometazin ve ibuprofendir. İlaçlı tedaviyle büyük çoğunluğu
kapanır. Kapanmayan duktus varlığında solunum yetersizliği devam
ediyor ve sürekli solunum aleti (ventilatör) desteğine gereksinim
varsa duktus cerrahi yol ile bağlanır. |
|
|
| PDA klinik
bulgu vermiyorsa bebek sağlıklı ve iyi büyüyorsa sadece izlenir,
kendiliğinden kapanabilir. |
|
