|
SEPSİS (Prof.Dr.
Zeynep İNCE)
|
| Prematüre
bebeklerin en önemli sorunlarından biri olan sepsis, çeşitli
mikroorganizmaların kana karışması sonucu ortaya çıkan hastalıktır.
Anne karnındayken gelişebildiği gibi, doğum sırasında veya sonrasında
da gelişebilir. Prematüre bebeklerin bağışıklık sistemlerinin
gelişmemiş olması en önemli nedendir, yoğun bakım ünitesinde
yatış sırasında tedavi amacıyla yapılan çeşitli girişimler (solunum
cihazına bağlanma, göbek veya diğer damarlara takılan kateterler)
de sepsis riskini artırır. Ayrıca anneye ait bazı nedenler de
bebekte sepsis gelişmesini etkiler, (annenin vajinasında bulunan
bazı bakteriler, idrar yolları iltihabı, annenin sularının doğumdan
18-24 saat öncesinde gelmesi, koryoamniyonit gibi). Annedeki
enfeksiyon, erken doğum eylemini başlatan etken olabilir. |
| |
| Sepsisin
bulguları çok ağır olabileceği gibi başlangıçta çok müphem de
olabilir. En sık görülen belirti ve bulgular: |
· Ateş
veya hipotermi (vücut ısısının düşük olması)
· Bebeğin "iyi görünmemesi"
· Beslenmede sorunların başlaması, karın şişliği, kusma
· Solunum sorunları (apne, morarma, solunum zorluğu, sık nefes
alma, inleme)
· Kalp hızının artması veya azalması , tansiyon düşüklüğü
· Huzursuzluk veya çok uyuma
· Bebeğin kasılması, havale geçirmesi
· Sarılık
· Kanama (ciltten, iğne yapılan yerlerden, mideden) |
| |
| Sepsisin
kesin tanısı kanda, hastalığa neden olan bakteriyi üretmektir.
Ancak bu her zaman mümkün olmamaktadır, ayrıca kan kültüründen
bir sonuç alabilmek için en az 24-48 saat, bazen daha uzun süre
geçmesi gerekir. Bu nedenle başka kan testleri yapılarak tanı
konmaya çalışılır (kan sayımı, formül lökosit, CRP düzeyi, sedimantasyon
hızı gibi). Ancak bugün için hiçbir test % 100 güvenilir olarak
sepsis tanısı koymakta veya bu tanıyı dışlamakta yeterli değildir.
Bu nedenle prematüre bebeğin klinik belirti ve bulguları sepsisi
destekliyorsa tedaviye acilen başlanması gerekir, çünkü gecikme
halinde hastalık hızla ilerleyerek bebeğin kaybedilmesine yol
açabilir. Yenidoğan döneminde sepsis sıklıkla menenjit ile birlikte
olduğundan, bebeğin durumunda yapılmasını engelleyen bir özellik
yoksa bel suyu (beyin omurilik sıvısı) alınarak menenjit olup
olmadığı gösterilmelidir. |
| |
| Sepsis
tedavisinde bebeğin yaşına , olası etkenlere, hastaneden kazanılmış
bir enfeksiyon düşünülüyorsa daha önceki vakalarda üreyen mikroorganizmaların
duyarlılıklarına göre seçilen, genellikle iki antibiyotik kullanılır.
Eğer etken üretilirse duyarlı olduğu ilaçla tedaviye devam edilir.
Tedavi süresi bebeğin tedaviye yanıtına, üreyen mikroorganizmaya,
menenjitin eşlik edip etmemesine göre 7-10 gün ile 3 hafta arasında,
bazen daha uzun olabilir. Destek tedavi olarak intravenöz immünoglobulin
(bağışıklık sağlayan maddeleri içeren ilaç), kan, plazma, trombosit
transfüzyonu ve lökosit sayısını artıran ilaçlar kullanılabilir.
Ayrıca gerekirse bebek solunum cihazına bağlanır, dolaşımını
destekleyen ilaçlar verilir, beslenemiyorsa damar yoluyla beslenme
de uygulanır. |
| |
| Sepsisten
ölüm oranı yaklaşık % 20'dir. Ölüm oranı ve uzun vadedeki sakatlıklar
bebeğin prematürite derecesine, hastalığın başlangıç yaşına,
birlikte olan hastalıklara ve etkene bağlı olarak değişir. Korunma
için, annedeki enfeksiyonların uygun şekilde tedavisi, hastanede
yatan bebeklerin hastane enfeksiyonundan korunması için özellikle
el yıkama başta olmak üzere hijyen kurallarına uyulması
büyük önem taşımaktadır. |
|
| |
|
